ایمپلنت دندانی پیچی از جنس تیتانیوم (یا زیرکونیا) است که بهجای ریشه دندان از دست رفته در استخوان فک قرار داده میشود؛ روی آن روکش، بریج یا پروتز ساخته میشود. ایمپلنت با بیحسی موضعی در استخوان کاشته میشود، باید منتظر ماند تا با استخوان جوش بخورد (اُستئواینتگریشن) و سپس سازه روی آن نصب میشود. کاشت در بیشتر موارد ۲۰ تا ۴۰ دقیقه طول میکشد.
در مطالعات بلندمدت، ماندگاری ۱۰ ساله ایمپلنتها حدود ۹۵٪ است و با مراقبت منظم میتوان تا آخر عمر از آنها استفاده کرد. مهمترین عوامل تعیینکننده طول عمر ایمپلنت، سلامت لثه، بهداشت دهان، سیگار، فشردن دندانها و کنترلهای منظم است. روکش یا پروتزی که روی ایمپلنت قرار دارد ممکن است بسته به سایش، طی سالها نیاز به تعویض پیدا کند.
برای یک ایمپلنت در بیشتر موارد ۲ تا ۴ ماه: کاشت، زمان جوش خوردن با استخوان و سپس روکش. کاشت ایمپلنت در همان جلسه کشیدن دندان (ایمپلنت ایمدیت) و در موارد مناسب نصب دندان موقت در همان روز (بارگذاری ایمدیت) زمان را کوتاه میکند. در مواردی که پیوند استخوان لازم است، مدت درمان ممکن است به ۶ تا ۹ ماه برسد؛ هدف برنامهریزی کمتهاجمی جلوگیری از همین زمان اضافه است.
اگر دندانهای مجاور سالم باشند، معمولاً ایمپلنت ترجیح داده میشود؛ زیرا برای بریج لازم است دندانهای مجاور تراشیده شوند و ایمپلنت تحلیل استخوان در محل دندان کشیدهشده را کند میکند. وقتی دندانهای مجاور از قبل پرکردگی بزرگ یا روکش دارند، یا در ساختارهای آناتومیکی که کاشت ایمپلنت امکانپذیر نیست، بریج گزینهای معقول است. تصمیمگیری در معاینه و بر اساس وضعیت دندانها و استخوان انجام میشود.
سه زمانبندی وجود دارد: در همان جلسه کشیدن (ایمدیت)، ۶ تا ۸ هفته بعد که بافت نرم بهبود مییابد (زودرس) و ۳ تا ۴ ماه بعد که استخوان بهبود مییابد (دیررس). در ناحیهای که عفونت ندارد و دیواره استخوانی کافی دارد، کاشت ایمدیت یا زودرس قابل انتخاب است؛ این کار کل زمان درمان را کوتاه میکند و از دست رفتن استخوان را کاهش میدهد. انتخاب با CBCT و معاینه انجام میشود.
«پسزدن» به معنای پیوند عضو در مورد ایمپلنت مطرح نیست؛ از دست رفتن ایمپلنت معمولاً به عفونت، پایداری ناکافی، فشار بیش از حد یا مشکلات بهبودی مربوط است. حساسیت به تیتانیوم بسیار نادر است. در بیمارانی که حساسیت به فلز دارند، ایمپلنتهای زیرکونیا (بدون فلز) گزینهای است؛ این وضعیت در معاینه بررسی میشود.
ایمپلنتهای تیتانیوم بیش از ۵۰ سال داده بالینی دارند و در بیشتر موارد گزینه استاندارد هستند. ایمپلنتهای زیرکونیا فلز ندارند و در نواحی جلوی دهان که لثه نازک است انعکاس خاکستری ایجاد نمیکنند؛ اما دادههای بلندمدت آنها کمتر است و گزینههای طراحی دوتکهای محدودتر است. زیرکونیا در موارد منتخب دارای حساسیت به فلز یا نیاز زیبایی در نظر گرفته میشود.
این کار با بیحسی موضعی بدون درد است. پس از آن، ۱ تا ۳ روز درد خفیف تا متوسط و تورم طبیعی است؛ در روشهای بدون فلپ و بسته، بهطور چشمگیری کمتر است. بیشتر بیماران با مسکنهای ساده راحت میشوند. دردی که شدید باشد یا بیش از یک هفته ادامه یابد نیاز به کنترل دارد.
در ۲۴ ساعت اول غذاهای سرد و نرم و پرهیز از غذاهای داغ و سفت؛ در هفته اول نجویدن در سمت ایمپلنت. چون سیگار و الکل بهبودی را به تأخیر میاندازند، دستکم دو هفته توصیه نمیشوند. بهداشت دهان از روز اول ادامه مییابد؛ دهانشویه و داروهایی که پزشک میدهد باید همانطور که تجویز شده مصرف شوند.
برای هر دندان از دست رفته لزوماً یک ایمپلنت لازم نیست. روی دو ایمپلنت میتوان بریج سهواحدی و روی ۴ تا ۶ ایمپلنت پروتز ثابت تمام فک ساخت. تعداد ایمپلنت بر اساس مقدار استخوان، نیروی جویدن، دندانهای فک مقابل و طراحی پروتز تعیین میشود. ایمپلنتهای کوتاه و زاویهدار رسیدن به این تعداد را در استخوان کم آسانتر میکنند.
با ترکیب CBCT و اسکن داخل دهانی، محل، زاویه و عمق ایمپلنت در کامپیوتر برنامهریزی میشود؛ با راهنمای جراحی که بر اساس این برنامه ساخته میشود، ایمپلنت بدون باز کردن فلپ قرار داده میشود. نتیجه آن زمان جراحی کوتاهتر، تورم کمتر و فاصله ایمنتر از ساختارهایی مانند سینوس و عصب است. این روش یکی از ابزارهای اصلی ایمپلنتولوژی کمتهاجمی است.
بله. ایمپلنتهای تیتانیوم و زیرکونیا مغناطیسی نیستند؛ مانع MR نمیشوند و گرم نمیشوند. ممکن است در تصویر، اطراف ایمپلنت آرتیفکت کوچکی دیده شود؛ کافی است به رادیولوژیست بگویید ایمپلنت دارید.
لق شدن ایمپلنت، درد هنگام گاز گرفتن، تورم مداوم لثه، خونریزی یا ترشح و تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت در رادیوگرافی نشانههای اصلی هستند. از دست رفتن در ماههای اول معمولاً به مشکل جوش خوردن و از دست رفتن پس از سالها به پریایمپلنتیت یا فشار بیش از حد مربوط است. اگر زود تشخیص داده شود، بیشتر مشکلات قابل درماناند؛ به همین دلیل کنترلهای منظم اهمیت دارد.
مثل دندان طبیعی روزی دو بار مسواک زدن، استفاده از مسواک بیندندانی یا نخ دندان برای اطراف ایمپلنت و هر ۶ تا ۱۲ ماه یک بار جرمگیری حرفهای و کنترل. در بیمارانی که دندانهایشان را میفشارند، نایتگارد (محافظ شبانه) به کار میرود. مراقبت منظم مهمترین عاملی است که ایمپلنت را سالها بدون مشکل نگه میدارد.