رفتن به محتوا
ارزیابی از راه دور
← بازگشت به صفحهٔ اصلی

پرسش و پاسخ

سؤالات متداول درباره ایمپلنت، لثه و تحلیل استخوان

پاسخ‌های کوتاه و روشن به بیش از ۸۰ سؤالی که بیماران در معاینه، پیام و اینترنت بیشتر می‌پرسند: ایمپلنت، تحلیل استخوان، ایمپلنت کوتاه، سینوس لیفت، دندان‌قروچه، دندان‌های لق، بیماری‌های لثه و ایمپلنت در شرایطی مانند دیابت. این پاسخ‌ها جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارند؛ روش مناسب شما پس از معاینه و سی‌تی‌اسکن سه‌بعدی (CBCT) مشخص می‌شود.

01

تحلیل استخوان و ایمپلنت

آیا در بیمار مبتلا به تحلیل استخوان می‌توان ایمپلنت گذاشت؟

بله، در بیشتر موارد امکان‌پذیر است. تحلیل استخوان کاشت ایمپلنت را غیرممکن نمی‌کند؛ فقط طول، قطر و روش جایگذاری ایمپلنت را تغییر می‌دهد. ابتدا استخوان موجود با CBCT به‌دقت میلی‌متری اندازه‌گیری می‌شود؛ در موارد مناسب می‌توان با ایمپلنت‌های کوتاه یا با قطر باریک که در استخوان موجود جا می‌گیرند، بدون نیاز به پیوند استخوان گسترده برنامه‌ریزی کرد. در مواردی که استخوان بسیار کم است، ممکن است پیوند یا افزایش استخوان لازم شود.

به من گفته‌اند «استخوان ندارید، ایمپلنت نمی‌شود». گزینه دیگری وجود دارد؟

معمولاً بله. این جمله اغلب به این معنی است که استخوان برای ایمپلنت با طول استاندارد (۱۰ میلی‌متر و بیشتر) کافی نیست؛ اما ممکن است برای ایمپلنت‌های کوتاه ۴ تا ۸ میلی‌متری، ایمپلنت‌های با قطر باریک و سینوس لیفت بسته کافی باشد. اگر قبلاً در جای دیگری سی‌تی‌اسکن گرفته‌اید، می‌توانید پیش از معاینه برای ارزیابی اولیه ارسال کنید.

آیا کاشت ایمپلنت بدون پیوند استخوان (پودر استخوان) ممکن است؟

در موارد مناسب بله. ایده اصلی ایمپلنتولوژی کم‌تهاجمی همین است: به‌جای افزودن استخوان، از استخوان موجود به بهترین شکل استفاده شود. ایمپلنت‌های کوتاه، سینوس لیفت بسته (کرستال) در ناحیه خلفی فک بالا و ایمپلنت‌های با قطر باریک این امکان را فراهم می‌کنند. در مرورهای سال‌های 2018 و 2024 فدراسیون پریودنتولوژی اروپا، ایمپلنت کوتاه به‌عنوان گزینه‌ای پذیرفته‌شده در برابر ترکیب افزایش استخوان با ایمپلنت بلند آمده است. اینکه پیوند استخوان کاملاً غیرضروری است یا نه، با سی‌تی‌اسکن مشخص می‌شود.

ایمپلنتولوژی کم‌تهاجمی یعنی چه؟

یعنی کاشت ایمپلنت با کمترین میزان جراحی: تا جای ممکن بدون باز کردن فلپ یا با فلپ کوچک، با محدود نگه داشتن پیوند استخوان، با ایمپلنت‌های کوتاه یا باریک و با برنامه‌ریزی کامپیوتری هدایت‌شده. هدف، تورم کمتر، بهبود سریع‌تر و جلسات جراحی کمتر است. تمرکز بالینی دکتر روزبه فاضلی همین رویکرد است.

تحلیل استخوان تا چه حد پیشرفته باشد باز هم می‌شود ایمپلنت گذاشت؟

در بیشتر موارد می‌شود، اما روش تغییر می‌کند. حتی وقتی ارتفاع عمودی استخوان به ۵ تا ۶ میلی‌متر برسد، می‌توان ایمپلنت کوتاه یا سینوس لیفت بسته را برنامه‌ریزی کرد. در تحلیل بسیار پیشرفته، گزینه‌ها شامل ایمپلنت کوتاه، ایمپلنت زاویه‌دار، برنامه‌ریزی از نوع All-on-4 یا افزایش استخوان است. این تصمیم فقط با اندازه‌گیری CBCT و معاینه گرفته می‌شود.

02

سؤالات پایه درباره ایمپلنت

ایمپلنت دندانی چیست و چگونه کاشته می‌شود؟

ایمپلنت دندانی پیچی از جنس تیتانیوم (یا زیرکونیا) است که به‌جای ریشه دندان از دست رفته در استخوان فک قرار داده می‌شود؛ روی آن روکش، بریج یا پروتز ساخته می‌شود. ایمپلنت با بی‌حسی موضعی در استخوان کاشته می‌شود، باید منتظر ماند تا با استخوان جوش بخورد (اُستئواینتگریشن) و سپس سازه روی آن نصب می‌شود. کاشت در بیشتر موارد ۲۰ تا ۴۰ دقیقه طول می‌کشد.

ایمپلنت چند سال دوام می‌آورد؟

در مطالعات بلندمدت، ماندگاری ۱۰ ساله ایمپلنت‌ها حدود ۹۵٪ است و با مراقبت منظم می‌توان تا آخر عمر از آن‌ها استفاده کرد. مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده طول عمر ایمپلنت، سلامت لثه، بهداشت دهان، سیگار، فشردن دندان‌ها و کنترل‌های منظم است. روکش یا پروتزی که روی ایمپلنت قرار دارد ممکن است بسته به سایش، طی سال‌ها نیاز به تعویض پیدا کند.

کل درمان ایمپلنت چقدر طول می‌کشد؟

برای یک ایمپلنت در بیشتر موارد ۲ تا ۴ ماه: کاشت، زمان جوش خوردن با استخوان و سپس روکش. کاشت ایمپلنت در همان جلسه کشیدن دندان (ایمپلنت ایمدیت) و در موارد مناسب نصب دندان موقت در همان روز (بارگذاری ایمدیت) زمان را کوتاه می‌کند. در مواردی که پیوند استخوان لازم است، مدت درمان ممکن است به ۶ تا ۹ ماه برسد؛ هدف برنامه‌ریزی کم‌تهاجمی جلوگیری از همین زمان اضافه است.

ایمپلنت بهتر است یا بریج؟

اگر دندان‌های مجاور سالم باشند، معمولاً ایمپلنت ترجیح داده می‌شود؛ زیرا برای بریج لازم است دندان‌های مجاور تراشیده شوند و ایمپلنت تحلیل استخوان در محل دندان کشیده‌شده را کند می‌کند. وقتی دندان‌های مجاور از قبل پرکردگی بزرگ یا روکش دارند، یا در ساختارهای آناتومیکی که کاشت ایمپلنت امکان‌پذیر نیست، بریج گزینه‌ای معقول است. تصمیم‌گیری در معاینه و بر اساس وضعیت دندان‌ها و استخوان انجام می‌شود.

بعد از کشیدن دندان چه مدت بعد می‌توان ایمپلنت گذاشت؟

سه زمان‌بندی وجود دارد: در همان جلسه کشیدن (ایمدیت)، ۶ تا ۸ هفته بعد که بافت نرم بهبود می‌یابد (زودرس) و ۳ تا ۴ ماه بعد که استخوان بهبود می‌یابد (دیررس). در ناحیه‌ای که عفونت ندارد و دیواره استخوانی کافی دارد، کاشت ایمدیت یا زودرس قابل انتخاب است؛ این کار کل زمان درمان را کوتاه می‌کند و از دست رفتن استخوان را کاهش می‌دهد. انتخاب با CBCT و معاینه انجام می‌شود.

آیا بدن ایمپلنت را پس می‌زند؟ آیا حساسیت به تیتانیوم وجود دارد؟

«پس‌زدن» به معنای پیوند عضو در مورد ایمپلنت مطرح نیست؛ از دست رفتن ایمپلنت معمولاً به عفونت، پایداری ناکافی، فشار بیش از حد یا مشکلات بهبودی مربوط است. حساسیت به تیتانیوم بسیار نادر است. در بیمارانی که حساسیت به فلز دارند، ایمپلنت‌های زیرکونیا (بدون فلز) گزینه‌ای است؛ این وضعیت در معاینه بررسی می‌شود.

ایمپلنت زیرکونیا بهتر است یا تیتانیوم؟

ایمپلنت‌های تیتانیوم بیش از ۵۰ سال داده بالینی دارند و در بیشتر موارد گزینه استاندارد هستند. ایمپلنت‌های زیرکونیا فلز ندارند و در نواحی جلوی دهان که لثه نازک است انعکاس خاکستری ایجاد نمی‌کنند؛ اما داده‌های بلندمدت آن‌ها کمتر است و گزینه‌های طراحی دوتکه‌ای محدودتر است. زیرکونیا در موارد منتخب دارای حساسیت به فلز یا نیاز زیبایی در نظر گرفته می‌شود.

هنگام کاشت ایمپلنت و بعد از آن درد وجود دارد؟

این کار با بی‌حسی موضعی بدون درد است. پس از آن، ۱ تا ۳ روز درد خفیف تا متوسط و تورم طبیعی است؛ در روش‌های بدون فلپ و بسته، به‌طور چشمگیری کمتر است. بیشتر بیماران با مسکن‌های ساده راحت می‌شوند. دردی که شدید باشد یا بیش از یک هفته ادامه یابد نیاز به کنترل دارد.

بعد از ایمپلنت چه باید خورد و به چه نکاتی باید توجه کرد؟

در ۲۴ ساعت اول غذاهای سرد و نرم و پرهیز از غذاهای داغ و سفت؛ در هفته اول نجویدن در سمت ایمپلنت. چون سیگار و الکل بهبودی را به تأخیر می‌اندازند، دست‌کم دو هفته توصیه نمی‌شوند. بهداشت دهان از روز اول ادامه می‌یابد؛ دهان‌شویه و داروهایی که پزشک می‌دهد باید همان‌طور که تجویز شده مصرف شوند.

برای چند دندان از دست رفته چند ایمپلنت لازم است؟

برای هر دندان از دست رفته لزوماً یک ایمپلنت لازم نیست. روی دو ایمپلنت می‌توان بریج سه‌واحدی و روی ۴ تا ۶ ایمپلنت پروتز ثابت تمام فک ساخت. تعداد ایمپلنت بر اساس مقدار استخوان، نیروی جویدن، دندان‌های فک مقابل و طراحی پروتز تعیین می‌شود. ایمپلنت‌های کوتاه و زاویه‌دار رسیدن به این تعداد را در استخوان کم آسان‌تر می‌کنند.

جراحی ایمپلنت با هدایت کامپیوتری (دیجیتال) چیست؟

با ترکیب CBCT و اسکن داخل دهانی، محل، زاویه و عمق ایمپلنت در کامپیوتر برنامه‌ریزی می‌شود؛ با راهنمای جراحی که بر اساس این برنامه ساخته می‌شود، ایمپلنت بدون باز کردن فلپ قرار داده می‌شود. نتیجه آن زمان جراحی کوتاه‌تر، تورم کمتر و فاصله ایمن‌تر از ساختارهایی مانند سینوس و عصب است. این روش یکی از ابزارهای اصلی ایمپلنتولوژی کم‌تهاجمی است.

آیا بیمار دارای ایمپلنت می‌تواند MR بگیرد؟

بله. ایمپلنت‌های تیتانیوم و زیرکونیا مغناطیسی نیستند؛ مانع MR نمی‌شوند و گرم نمی‌شوند. ممکن است در تصویر، اطراف ایمپلنت آرتیفکت کوچکی دیده شود؛ کافی است به رادیولوژیست بگویید ایمپلنت دارید.

از کجا می‌توان فهمید ایمپلنت جوش نخورده است؟ نشانه‌های شکست ایمپلنت چیست؟

لق شدن ایمپلنت، درد هنگام گاز گرفتن، تورم مداوم لثه، خونریزی یا ترشح و تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت در رادیوگرافی نشانه‌های اصلی هستند. از دست رفتن در ماه‌های اول معمولاً به مشکل جوش خوردن و از دست رفتن پس از سال‌ها به پری‌ایمپلنتیت یا فشار بیش از حد مربوط است. اگر زود تشخیص داده شود، بیشتر مشکلات قابل درمان‌اند؛ به همین دلیل کنترل‌های منظم اهمیت دارد.

مراقبت از ایمپلنت چگونه است؟

مثل دندان طبیعی روزی دو بار مسواک زدن، استفاده از مسواک بین‌دندانی یا نخ دندان برای اطراف ایمپلنت و هر ۶ تا ۱۲ ماه یک بار جرم‌گیری حرفه‌ای و کنترل. در بیمارانی که دندان‌هایشان را می‌فشارند، نایت‌گارد (محافظ شبانه) به کار می‌رود. مراقبت منظم مهم‌ترین عاملی است که ایمپلنت را سال‌ها بدون مشکل نگه می‌دارد.

03

ایمپلنت کوتاه

ایمپلنت کوتاه چیست؟

ایمپلنت‌های دندانی که طول آن‌ها معمولاً ۸ میلی‌متر یا کمتر است، ایمپلنت کوتاه نامیده می‌شوند؛ نوع ۴ تا ۶ میلی‌متری آن‌ها را ایمپلنت فوق‌کوتاه هم می‌گویند. این ایمپلنت‌ها در نواحی خلفی فک بالا و پایین که ارتفاع استخوان کم شده است، امکان کاشت را بدون نیاز به افزایش استخوان فراهم می‌کنند.

آیا ایمپلنت کوتاه به اندازه ایمپلنت بلند محکم است؟

در مطالعات تصادفی‌شده منتشرشده، ماندگاری ایمپلنت‌های کوتاه تا ۵ سال مشابه ایمپلنت‌های بلندی بوده که همراه با افزایش استخوان کاشته شده‌اند؛ عوارض جراحی و ناراحتی بیمار نیز کمتر بوده است. در داده‌های ۱۰ سال و بیشتر، در برخی گروه‌های ایمپلنت کوتاه از دست رفتن بیشتر ایمپلنت گزارش شده است؛ به همین دلیل انتخاب درست بیمار و کنترل‌های منظم اهمیت دارد.

مزایای ایمپلنت کوتاه چیست؟

جراحی کمتر، کوتاه‌تر شدن کل زمان درمان، فاصله گرفتن از ساختارهای آناتومیک مانند سینوس و عصب، نبود خطر عوارض ناشی از پیوند استخوان و معمولاً هزینه کمتر. همچنین برای پیوند استخوان به محل جراحی دوم نیازی نیست.

ایمپلنت کوتاه در چه مواردی مناسب نیست؟

در برخی موارد، مثلاً وقتی عرض استخوان هم کافی نیست، کیفیت استخوان بسیار پایین است یا نیروی جویدن بسیار زیاد است، ایمپلنت کوتاه به‌تنهایی کافی نباشد. در این موارد اتصال چند ایمپلنت به یکدیگر، ترکیب با ایمپلنت باریک یا افزایش محدود استخوان برنامه‌ریزی می‌شود.

کاشت ایمپلنت کوتاه چند روز طول می‌کشد و بهبودی چقدر زمان می‌برد؟

جایگذاری معمولاً در یک جلسه و با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. روکش یا سازه روی ایمپلنت در بیشتر موارد ۲ تا ۴ ماه بعد نصب می‌شود؛ در موارد مناسب، بارگذاری فوری (ایمدیت) می‌تواند زودتر انجام شود. در جایگذاری بدون فلپ، تورم و درد معمولاً به چند روز محدود می‌ماند.

ایمپلنت باریک (قطر کم) چیست و چه زمانی استفاده می‌شود؟

ایمپلنت‌هایی با قطر کمتر از ۳٫۵ میلی‌متر هستند. در ستیغ‌های باریک که عرض استخوان برای ایمپلنت استاندارد کافی نیست، بدون نیاز به جراحی گسترش استخوان قابل استفاده‌اند. دندان‌های جلوی پایین، دندان‌های پیشین جانبی بالا و فضاهای تنگ موارد کاربرد معمول آن‌هاست. در کنار ایمپلنت کوتاه، یکی از دو ابزار اصلی درمان بدون پیوند استخوان در تحلیل استخوان است.

آیا روی ایمپلنت کوتاه می‌توان بریج یا پروتز تمام فک ساخت؟

بله. ایمپلنت‌های کوتاه در روکش‌ها و بریج‌های به‌هم متصل با موفقیت به کار می‌روند؛ در پروتزهای ثابت تمام فک معمولاً همراه با ایمپلنت‌های استاندارد یا زاویه‌دار برنامه‌ریزی می‌شوند. اتصال چند ایمپلنت کوتاه به یکدیگر با تقسیم نیرو، موفقیت بلندمدت را افزایش می‌دهد.

04

سینوس لیفت

سینوس لیفت چیست و چه زمانی لازم می‌شود؟

در ناحیه خلفی فک بالا، وقتی به دلیل وجود حفره سینوس ارتفاع استخوان کم شده باشد، سینوس لیفت یعنی بالا بردن کف سینوس برای ایجاد جا برای ایمپلنت. سینوس لیفت زمانی برنامه‌ریزی می‌شود که ارتفاع استخوان برای ایمپلنت کافی نباشد و ایمپلنت کوتاه به‌تنهایی کافی به نظر نرسد.

تفاوت سینوس لیفت بسته با سینوس لیفت باز چیست؟

در سینوس لیفت بسته (کرستال، داخلی، با استئوتوم) کف سینوس از داخل محل ایمپلنت چند میلی‌متر بالا آورده می‌شود؛ پنجره‌ای از سمت گونه باز نمی‌شود، ایمپلنت در همان جلسه کاشته می‌شود و تورم کم است. در سینوس لیفت باز (پنجره جانبی) از سمت گونه پنجره‌ای در استخوان باز می‌شود و پیوند بیشتری گذاشته می‌شود؛ استخوان بیشتری به دست می‌آید اما جراحی بزرگ‌تری است. اگر ارتفاع استخوان باقی‌مانده ۴ تا ۵ میلی‌متر یا بیشتر باشد، معمولاً روش بسته ترجیح داده می‌شود.

آیا بدون سینوس لیفت می‌توان در فک بالا ایمپلنت گذاشت؟

در موارد مناسب بله. اگر استخوان باقی‌مانده ۵ تا ۶ میلی‌متر باشد ایمپلنت کوتاه، و اگر ۴ تا ۵ میلی‌متر باشد ایمپلنت کوتاه همراه با سینوس لیفت بسته قابل بررسی است؛ هر دو روش از باز کردن پنجره از سمت گونه جلوگیری می‌کنند. اگر استخوان کمتر از ۳ تا ۴ میلی‌متر باشد، ممکن است سینوس لیفت باز لازم شود.

چکش مغناطیسی (magnetic mallet) چیست؟

دستگاهی است که در سینوس لیفت بسته، به‌جای چکش دستی، ضربه مغناطیسی کنترل‌شده را به استئوتوم‌ها وارد می‌کند. پایان‌نامه تخصصی تصادفی‌شده کنترل‌دار دکتر روزبه فاضلی در دانشگاه اژه به همین موضوع پرداخته است: ناراحتی حین جراحی با چکش مغناطیسی به‌طور معناداری کمتر بوده است. نتایج در کنگره EAO در سال 2019 ارائه و در مجله Clinical Oral Implants Research منتشر شده است.

05

ایمپلنت زایگوماتیک

ایمپلنت زایگوماتیک چیست؟

ایمپلنت‌های ویژه‌ای به طول ۳۰ تا ۵۵ میلی‌متر هستند که وقتی استخوان فک بالا به‌شدت تحلیل رفته باشد، به‌جای استخوان فک به استخوان گونه (زایگوما) محکم می‌شوند. این ایمپلنت‌ها از کنار یا از داخل سینوس عبور داده می‌شوند و به تجربه جراحی پیشرفته نیاز دارند.

آیا به‌جای ایمپلنت زایگوماتیک می‌توان ایمپلنت کوتاه گذاشت؟

در بسیاری از موارد بله. در فک‌های بالایی که گفته شده ایمپلنت زایگوماتیک لازم دارند، اگر استخوان باقی‌مانده در CBCT با دقت اندازه‌گیری شود، اغلب می‌توان با ایمپلنت کوتاه، سینوس لیفت بسته و برنامه‌ریزی ایمپلنت زاویه‌دار و در همان استخوان فک راه‌حل پیدا کرد. در این کلینیک ایمپلنت زایگوماتیک توصیه نمی‌شود؛ این موارد با ایمپلنت کوتاه و جراحی کم‌تهاجمی برنامه‌ریزی می‌شوند. مناسب بودن روش پس از معاینه و سی‌تی‌اسکن مشخص می‌شود.

خطرات ایمپلنت زایگوماتیک چیست؟

طبق گزارش‌های اجماع، شایع‌ترین عارضه سینوزیت است؛ همچنین عقب‌نشینی بافت نرم، ارتباط دهان و سینوس و دشواری‌های طراحی پروتز گزارش شده است. چون ایمپلنت بلند تا استخوان گونه می‌رسد، مدیریت عوارض نیز دشوارتر است. در ایمپلنت‌های کوتاهی که در استخوان فک باقی می‌مانند، این خطرات وجود ندارد.

06

ایمپلنت تمام فک (All-on-4 / All-on-6)

All-on-4 چیست و برای چه کسانی مناسب است؟

در بیمارانی که همه دندان‌های خود را از دست داده‌اند یا در آستانه از دست دادن آن‌ها هستند، در هر فک ۴ ایمپلنت (در صورت نیاز ۶ ایمپلنت) کاشته و روی آن‌ها پروتز ثابت ساخته می‌شود. ایمپلنت‌های عقبی به‌صورت زاویه‌دار قرار داده می‌شوند تا از سینوس و عصب دور بمانند و در بیشتر موارد نیازی به پیوند استخوان نیست. در موارد مناسب، دندان ثابت موقت در همان روز نصب می‌شود.

آیا در ایمپلنت تمام فک پیوند استخوان لازم است؟

در بیشتر موارد لازم نیست. از استخوان موجود با ایمپلنت‌های زاویه‌دار، ایمپلنت‌های کوتاه و سینوس لیفت بسته استفاده می‌شود. افزایش استخوان فقط سینوس لیفت زمانی برنامه‌ریزی می‌شود که استخوان باقی‌مانده برای همین روش‌ها هم کافی نباشد.

آیا کاشت ایمپلنت و دندان در همان روز ممکن است؟

در موارد مناسب بله: کشیدن دندان، کاشت ایمپلنت و نصب پروتز ثابت موقت می‌تواند در همان روز انجام شود (بارگذاری فوری یا ایمدیت). شرط آن رسیدن ایمپلنت‌ها به پایداری اولیه کافی است که پیش‌تر با کیفیت استخوان و سی‌تی‌اسکن ارزیابی می‌شود. پروتز دائمی معمولاً ۳ تا ۶ ماه بعد ساخته می‌شود.

07

بیماری‌های لثه و پری‌ایمپلنتیت

متخصص پریودنتولوژی (لثه) کیست و تفاوتش با دندانپزشک چیست؟

متخصص پریودنتولوژی دندانپزشکی است که پس از پایان دانشکده دندانپزشکی، ۳ سال آموزش تخصصی دیده و در بیماری‌های لثه، استخوان نگهدارنده دندان و بافت‌های اطراف ایمپلنت تخصص یافته است. در ترکیه بخش مهمی از جراحی ایمپلنت را متخصصان پریودنتولوژی انجام می‌دهند. دکتر روزبه فاضلی تخصص پریودنتولوژی را در سال 2019 در دانشگاه اژه به پایان رسانده است.

آیا برای بیمار مبتلا به بیماری لثه ایمپلنت گذاشته می‌شود؟

ابتدا بیماری لثه تحت کنترل درمی‌آید و سپس ایمپلنت کاشته می‌شود. پریودنتیت درمان‌نشده خطر التهاب اطراف ایمپلنت (پری‌ایمپلنتیت) را به‌طور چشمگیری بالا می‌برد. به همین دلیل برنامه‌ریزی ایمپلنت همراه با درمان پریودنتال پیش می‌رود.

پری‌ایمپلنتیت چیست و آیا قابل درمان است؟

التهاب لثه و استخوان اطراف ایمپلنت است که به از دست رفتن استخوان منجر می‌شود. در مراحل اولیه با پاک‌سازی و دارو، و در مراحل پیشرفته با پاک‌سازی جراحی و روش‌های ترمیمی (بازسازی استخوان) قابل درمان است. اگر ایمپلنت قابل نجات نباشد، خارج می‌شود؛ پس از بهبود استخوان، در موارد مناسب می‌توان در همان ناحیه ایمپلنت کوتاه کاشت.

آیا پسرفت لثه قابل درمان است؟

بله. سطح ریشه‌ای که نمایان شده است، با روش میکروجراحی و با پیوند بافت همبند برداشته‌شده از کام و فلپ لثه جابه‌جاشونده پوشانده می‌شود. مجموعه موارد بالینی دکتر روزبه فاضلی در این زمینه در سال 2018 در کنگره EuroPerio9 آمستردام ارائه شده است.

نشانه‌های بیماری لثه چیست؟

خونریزی هنگام مسواک زدن، لثه قرمز و متورم، بوی بد دهان، تحلیل لثه، بلندتر دیده شدن دندان‌ها، فاصله‌های باز شده بین دندان‌ها و در مراحل پیشرفته لقی. چون بیماری لثه معمولاً بدون درد پیشرفت می‌کند، وقتی نشانه‌ها دیده می‌شوند ممکن است تحلیل استخوان شروع شده باشد؛ خونریزی به‌تنهایی دلیل کافی برای معاینه است.

خونریزی لثه چرا ایجاد می‌شود و چگونه برطرف می‌شود؟

شایع‌ترین علت، التهاب ناشی از پلاک و جرم دندانی انباشته‌شده در حاشیه لثه است (ژنژیویت). با جرم‌گیری حرفه‌ای و مسواک زدن صحیح، بیشتر خونریزی‌ها طی ۱ تا ۲ هفته برطرف می‌شود. خونریزی ادامه‌دار پریودنتیت، بارداری، مصرف داروی رقیق‌کننده خون یا برخی بیماری‌های سیستمیک را مطرح می‌کند و نیاز به معاینه دارد.

تحلیل لثه چرا ایجاد می‌شود؟

علل اصلی: مسواک زدن شدید و تکنیک نادرست، بیماری لثه، لثه نازک، فشردن دندان‌ها، نامرتبی دندان‌ها، بعد از درمان ارتودنسی و کشیده شدن لثه توسط اتصالات لب و گونه. تحلیل لثه سطح ریشه را نمایان می‌کند؛ حساسیت، پوسیدگی ریشه و نگرانی زیبایی ایجاد می‌کند.

تحلیل لثه چگونه درمان می‌شود؟ آیا لثه برمی‌گردد؟

لثه‌ای که تحلیل رفته خودبه‌خود برنمی‌گردد، اما با جراحی قابل پوشاندن است. قابل‌پیش‌بینی‌ترین روش، پیوند بافت همبند برداشته‌شده از کام همراه با فلپ لثه جابه‌جاشونده است؛ در موارد مناسب از تکنیک تونلی یا میکروجراحی استفاده می‌شود. در تحلیل‌های خفیف، برطرف کردن علت (تکنیک مسواک زدن، نایت‌گارد) برای متوقف کردن پیشرفت کافی است. مجموعه موارد بالینی دکتر روزبه فاضلی در این زمینه در کنگره EuroPerio9 (۲۰۱۸) ارائه شده است.

حساسیت ناشی از تحلیل لثه چگونه برطرف می‌شود؟

سطح ریشه نمایان‌شده به سرد و شیرین حساسیت ایجاد می‌کند. خمیردندان‌های ضدحساسیت، فلوراید و مواد چسباننده‌ای که پزشک اعمال می‌کند اولین قدم هستند؛ راه‌حل دائمی، بالا آوردن جراحی لثه روی ریشه است.

درمان لثه (جرم‌گیری عمیق و تسطیح ریشه) چگونه انجام می‌شود؟ آیا درد دارد؟

جرم دندانی و بافت ملتهب زیر لثه، با بی‌حسی موضعی و با ابزار دستی و دستگاه اولتراسونیک پاک می‌شود (جرم‌گیری عمیق و تسطیح سطح ریشه). به‌دلیل بی‌حسی، کار بدون درد است؛ پس از آن ممکن است چند روز حساسیت خفیف وجود داشته باشد. معمولاً در ۱ تا ۲ جلسه تکمیل می‌شود و ۶ تا ۸ هفته بعد کنترل می‌شود.

بیماری لثه چه زمانی به جراحی نیاز دارد؟

وقتی پس از جرم‌گیری عمیق و تسطیح ریشه پاکت‌های عمیق‌تر از ۵ میلی‌متر باقی بمانند، نقص‌های داخل استخوانی وجود داشته باشد یا دسترسی به فضای بین دندان‌ها ممکن نباشد، جراحی فلپ لازم است. در نقص‌های مناسب، با بازسازی استخوان (پیوند استخوان و غشا) می‌توان بخشی از حمایت از دست رفته را بازیافت. جراحی با بی‌حسی موضعی و معمولاً ناحیه به ناحیه انجام می‌شود.

آیا بیماری لثه مسری است یا ژنتیکی؟

باکتری‌هایی که باعث پریودنتیت می‌شوند ممکن است از راه بزاق در خانواده منتقل شوند، اما بیماری فقط با باکتری ایجاد نمی‌شود و پاسخ ایمنی فرد، سیگار، دیابت و زمینه ژنتیکی نیز در آن نقش دارند. کسانی که در خانواده سابقه از دست دادن زودهنگام دندان دارند باید با فواصل کوتاه‌تر کنترل شوند.

آیا علت بوی بد دهان می‌تواند بیماری لثه باشد؟

بله، شایع‌ترین علت داخل دهانی بوی بد ماندگار دهان، بیماری لثه و پلاک باکتریایی روی زبان است. با جرم‌گیری، درمان لثه و تمیز کردن زبان، بو در بیشتر بیماران برطرف می‌شود. در بویی که برطرف نمی‌شود، علل مربوط به سینوس، معده و متابولیک نیز بررسی می‌شود.

اگر بیماری لثه درمان نشود چه می‌شود؟

التهاب به‌تدریج استخوان نگهدارنده دندان را از بین می‌برد؛ دندان‌ها لق می‌شوند و در نهایت از دست می‌روند. پریودنتیت درمان‌نشده همچنین کنترل دیابت را دشوار می‌کند و با بیماری‌های قلبی‌عروقی ارتباط داده شده است. در مرحله اولیه درمان ساده و مؤثر است؛ در مرحله پیشرفته از دست رفتن دندان و نیاز به ایمپلنت ممکن است اجتناب‌ناپذیر باشد.

08

براکسیسم (دندان‌قروچه و فشردن دندان‌ها) و دندان‌های لق

براکسیسم (فشردن و ساییدن دندان‌ها) چیست و چگونه تشخیص داده می‌شود؟

براکسیسم فشردن و قروچه دندان‌هاست که معمولاً در خواب و ناخودآگاه رخ می‌دهد. نشانه‌ها: درد فک و شقیقه در صبح‌ها، سایش و شکستگی دندان‌ها، حساسیت به سرما، سردرد و صدا در مفصل فک. استرس، اختلالات خواب و برخی داروها می‌توانند محرک آن باشند. تشخیص در معاینه با سطوح ساییده‌شده دندان‌ها و حساسیت عضلات داده می‌شود.

فشردن دندان‌ها به لثه و استخوان آسیب می‌زند؟

فشردن دندان‌ها به‌تنهایی بیماری لثه ایجاد نمی‌کند، اما در دندان‌هایی که بیماری لثه دارند، تحلیل استخوان را سریع‌تر می‌کند و لقی دندان‌ها را افزایش می‌دهد. همچنین خطر شکستن روکش، پرکردگی و پروتز روی ایمپلنت را بالا می‌برد. به همین دلیل براکسیسم در درمان پریودنتال و برنامه‌ریزی ایمپلنت حتماً در نظر گرفته می‌شود.

براکسیسم چگونه درمان می‌شود؟

اولین قدم محافظت از دندان‌ها و مفصل با نایت‌گارد (اسپلینت براکسیسم) است. اگر درد عضلانی چشمگیر باشد، تزریق سم بوتولینوم به عضله ماستر، مدیریت استرس و نظم خواب را می‌توان به درمان افزود. دندان‌های ساییده‌شده را می‌توان با روکش یا پرکردگی بازسازی کرد. ممکن است خود براکسیسم کاملاً از بین نرود؛ هدف جلوگیری از آسیب است.

آیا برای بیماری که دندان‌هایش را می‌فشارد ایمپلنت گذاشته می‌شود؟

گذاشته می‌شود، اما برنامه‌ریزی فرق دارد. براکسیسم بیش از آنکه باعث از دست رفتن ایمپلنت شود، مشکلات مکانیکی مانند شل شدن پیچ پروتز و شکستن پورسلن را افزایش می‌دهد. در این بیماران ایمپلنت‌های بیشتر و به‌هم متصل، مواد پروتز مقاوم‌تر، پرهیز از کانتیلور کوتاه و استفاده از نایت‌گارد پس از پایان پروتز توصیه می‌شود. در ایمپلنت‌های کوتاه نیز همین اصول صادق است.

دندان‌هایم لق شده‌اند؛ علت چه می‌تواند باشد؟

شایع‌ترین علت لقی دندان در بزرگسالان، تحلیل استخوان ناشی از بیماری پیشرفته لثه (پریودنتیت) است. علل دیگر شامل ضربه، نیروی بیش از حد جویدن یا فشردن دندان‌ها، عفونت نوک ریشه و به‌ندرت کیست‌های استخوانی است. دندان لق همیشه نباید کشیده شود؛ بسته به علت، با درمان پریودنتال، اسپلینت یا متعادل کردن نیروها می‌توان آن را حفظ کرد.

آیا می‌توان دندان لق را نجات داد؟

در بیشتر موارد بله. اگر تحلیل استخوان پیشرفته نباشد، با درمان لثه و اتصال دندان‌ها به یکدیگر (اسپلینت پریودنتال) می‌توان دندان را سال‌ها نگه داشت. اگر استخوان اطراف دندان تا حد زیادی از بین رفته باشد، دندان به‌شدت لق باشد و آبسه‌های مکرر بدهد، کشیدن و سپس ایمپلنت برنامه‌ریزی می‌شود. تصمیم با رادیوگرافی و معاینه پریودنتال گرفته می‌شود.

اسپلینت پریودنتال چیست و چه کاربردی دارد؟

اتصال دندان‌های لق به یکدیگر از سطح داخلی آن‌ها با کامپوزیت تقویت‌شده با فایبر یا فلز است. نیروی جویدن را بین چند دندان تقسیم می‌کند، جویدن را برای بیمار راحت می‌کند و به بهبود بهتر درمان لثه کمک می‌کند. در دندان‌های جلو از نظر زیبایی دیده نمی‌شود؛ در یک جلسه و بدون تراشیدن دندان‌ها انجام می‌شود و در صورت نیاز قابل تعویض است.

نایت‌گارد (اسپلینت براکسیسم) چگونه استفاده می‌شود؟

صفحه سخت یا نیمه‌سخت که پس از قالب‌گیری به‌صورت اختصاصی ساخته می‌شود، هنگام خواب روی دندان‌های بالا یا پایین قرار می‌گیرد. دندان‌ها را از ساییده شدن و روکش‌ها و ایمپلنت‌ها را از شکستن حفظ می‌کند و عضلات فک را شل می‌کند. روزانه با مسواک تمیز می‌شود و هر ۱ تا ۳ سال بسته به سایش تعویض می‌شود. به‌جای نوع آماده‌ای که با حرارت شکل می‌گیرد، نوعی که با نظارت پزشک ساخته می‌شود ترجیح داده شود.

09

ایمپلنت در بیماری قند، مصرف بیس‌فسفونات و سایر شرایط سلامت

آیا برای بیماران مبتلا به قند (دیابت) ایمپلنت گذاشته می‌شود؟

بله، اگر قند خون تحت کنترل باشد. در دیابت کنترل‌شده (معمولاً HbA1c کمتر از ۷ تا ۸٪) میزان موفقیت ایمپلنت به افراد سالم نزدیک است. دیابت کنترل‌نشده بهبودی را به تأخیر می‌اندازد و خطر عفونت و پری‌ایمپلنتیت را افزایش می‌دهد؛ در این حالت ابتدا قند خون تنظیم می‌شود. چون بیماری لثه در بیماران دیابتی شایع‌تر است، کنترل‌های پریودنتال با فواصل کوتاه‌تری برنامه‌ریزی می‌شود.

پیش از ایمپلنت در بیمار دیابتی چه آزمایش‌هایی خواسته می‌شود؟

HbA1c که میانگین ۳ ماه اخیر را نشان می‌دهد و قند خون ناشتا خواسته می‌شود؛ در صورت نیاز با پزشک داخلی هماهنگ برنامه‌ریزی می‌شود. مصرف داروها در روز عمل و نپریدن صبحانه اهمیت دارد. کنترل‌های بهبودی پس از جراحی کمی با فاصله کوتاه‌تر انجام می‌شود.

آیا برای کسانی که بیس‌فسفونات (داروی پوکی استخوان) مصرف می‌کنند ایمپلنت گذاشته می‌شود؟

در بیمارانی که بیس‌فسفونات‌های خوراکی (مثلاً آلندرونات) را برای پوکی استخوان مصرف می‌کنند، ایمپلنت معمولاً قابل انجام است؛ خطر نکروز استخوان فک (MRONJ) پایین است، اما وقتی مدت مصرف از ۳ تا ۴ سال بگذرد و کورتون هم مصرف شود، خطر افزایش می‌یابد. در بیمارانی که برای درمان سرطان بیس‌فسفونات با دوز بالا از راه رگ یا دنوزوماب دریافت می‌کنند، جراحی ایمپلنت معمولاً توصیه نمی‌شود. تصمیم با توجه به نوع، دوز و مدت مصرف دارو و با هماهنگی پزشک تجویزکننده گرفته می‌شود؛ اگر تصمیم به انجام کار گرفته شود، روش‌های کم‌تهاجمی و بدون فلپ ترجیح داده می‌شوند.

آیا برای بیمار مبتلا به پوکی استخوان می‌توان ایمپلنت گذاشت؟

بله. پوکی استخوان به‌تنهایی مانع ایمپلنت نیست؛ ممکن است کیفیت استخوان فک پایین باشد، به همین دلیل طراحی ایمپلنت و زمان جوش خوردن با آن تنظیم می‌شود. نکته اصلی که باید به آن توجه شود، داروهای گروه بیس‌فسفونات یا دنوزوماب است که برای پوکی استخوان مصرف می‌شوند؛ نوع و مدت مصرف آن‌ها پیش از برنامه‌ریزی پرسیده می‌شود.

آیا برای کسانی که داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند و بیماران قلبی ایمپلنت گذاشته می‌شود؟

در بیشتر موارد بله. آسپرین، کلوپیدوگرل یا داروهای رقیق‌کننده خون نسل جدید (مانند آپیکسابان و ریواروکسابان) معمولاً بدون قطع و با تدابیر موضعی برای کنترل خونریزی، امکان کاشت ایمپلنت را می‌دهند؛ در مصرف‌کنندگان وارفارین مقدار INR کنترل می‌شود. اینکه دارو قطع شود یا نه را فقط متخصص قلب شما تعیین می‌کند. در بیماران با سابقه دریچه قلب یا استنت، در صورت نیاز پوشش آنتی‌بیوتیکی داده می‌شود.

آیا در بارداری ایمپلنت گذاشته می‌شود؟

جراحی‌های غیرضروری، از جمله ایمپلنت، در بارداری به بعد از زایمان موکول می‌شود؛ برای پرهیز از رادیوگرافی و برخی داروها. مشکلات حاد لثه و جرم‌گیری، به‌ویژه در سه‌ماهه دوم، با اطمینان قابل انجام است. خونریزی لثه در بارداری شایع است و باید درمان شود.

آیا در سنین بالا ایمپلنت گذاشته می‌شود؟ آیا محدودیت سنی وجود دارد؟

حد بالای سنی وجود ندارد؛ در ۷۰، ۸۰ سالگی و بالاتر، اگر سلامت عمومی مناسب باشد، ایمپلنت با اطمینان کاشته می‌شود و تغذیه و کیفیت زندگی را به‌طور چشمگیری بهبود می‌دهد. حد پایین، تکمیل رشد فک است: معمولاً ۱۷ تا ۱۸ سالگی در دختران و ۱۸ تا ۲۰ سالگی در پسران. در سنین بالا داروهای مصرفی و کیفیت استخوان در برنامه‌ریزی در نظر گرفته می‌شود.

آیا سیگار بر موفقیت ایمپلنت تأثیر دارد؟

بله. سیگار خطر از دست رفتن ایمپلنت را حدود دو برابر و خطر پری‌ایمپلنتیت را بیشتر از آن افزایش می‌دهد؛ اثر آن به‌ویژه در فک بالا و در مواردی که پیوند استخوان انجام شده است چشمگیر است. توصیه می‌شود دست‌کم ۱ هفته پیش از عمل و ۲ تا ۴ هفته پس از آن سیگار کشیده نشود و در صورت امکان ترک شود. برای افراد سیگاری می‌توان ایمپلنت گذاشت، اما کنترل‌های بیشتری لازم است.

آیا برای کسی که شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی داشته ایمپلنت گذاشته می‌شود؟

پس از پایان شیمی‌درمانی و بازگشت مقادیر خونی به حد طبیعی، ایمپلنت معمولاً ممکن است. در بیمارانی که ناحیه سر و گردن پرتودرمانی شده‌اند، چون خون‌رسانی استخوان فک کاهش می‌یابد خطر بیشتر است؛ در دوزهای بالاتر از ۵۰ Gy تدابیر ویژه لازم است و تصمیم با هماهنگی تیم انکولوژی گرفته می‌شود.

10

معاینه، برنامه‌ریزی و روند درمان

در اولین معاینه چه اتفاقی می‌افتد؟

معاینه داخل دهان انجام می‌شود و در صورت نیاز رادیوگرافی پانورامیک و سی‌تی‌اسکن سه‌بعدی (CBCT) گرفته می‌شود؛ ارتفاع و عرض استخوان با دقت میلی‌متری اندازه‌گیری می‌شود. سپس گزینه‌ها، مدت درمان و مراحل با هم صحبت می‌شود. طرح درمان به یک برند ایمپلنت وابسته نیست؛ مناسب‌ترین سیستم برای هر مورد انتخاب می‌شود.

چرا CBCT (سی‌تی‌اسکن سه‌بعدی) لازم است؟

رادیوگرافی پانورامیک عرض استخوان و محل دقیق سینوس و عصب را نشان نمی‌دهد. CBCT این‌ها را با دقت میلی‌متری نشان می‌دهد؛ به همین دلیل تصمیم برای ایمپلنت کوتاه، ایمپلنت باریک و سینوس لیفت بسته فقط با CBCT با اطمینان گرفته می‌شود. پایه برنامه‌ریزی کم‌تهاجمی همین اندازه‌گیری است.

آیا با رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن گرفته‌شده در کلینیک دیگر می‌توان ارزیابی اولیه انجام داد؟

بله. فایل رادیوگرافی پانورامیک یا CBCT موجود شما را می‌توانید از طریق واتس‌اپ یا ایمیل بفرستید؛ بر اساس این فایل‌ها می‌توان درباره امکان ایمپلنت کوتاه یا سینوس لیفت بسته نظر اولیه داد. با این حال طرح قطعی همچنان به معاینه نیاز دارد.

درمان چند جلسه طول می‌کشد و چند بار باید مراجعه کرد؟

برای یک ایمپلنت معمولاً ۳ مراجعه اصلی کافی است: برنامه‌ریزی، کاشت و پروتز ۲ تا ۴ ماه بعد. در درمان‌های تمام فک، با بارگذاری فوری در اولین مراجعه دندان ثابت موقت و ۳ تا ۶ ماه بعد پروتز دائمی ساخته می‌شود. برای بیماران شهرهای دیگر و خارج از کشور، مراجعه‌ها بر اساس همین برنامه زمان‌بندی می‌شود.

آیا کاشت ایمپلنت دردناک است؟

این کار با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و معمولاً بدون درد است. ناراحتی پس از عمل در روش‌های بدون فلپ و بسته به‌طور مشخص کمتر است؛ بیشتر بیماران چند روز با مسکن ساده کنار می‌آیند. برای بیمارانی که بخواهند، آرام‌بخشی (سداسیون) هم ممکن است.

آیا برای افراد سیگاری ایمپلنت گذاشته می‌شود؟

گذاشته می‌شود، اما سیگار خطر از دست رفتن ایمپلنت و پری‌ایمپلنتیت را افزایش می‌دهد. توصیه می‌شود دست‌کم در دوره بهبودی کمتر شود و در صورت امکان ترک شود و کنترل‌ها هم دفعات بیشتری برنامه‌ریزی می‌شود.

برای درمان ایمپلنت از شهرهای دیگر یا از خارج از کشور چگونه برنامه‌ریزی می‌شود؟

ابتدا با رادیوگرافی یا CBCT موجود، ارزیابی اولیه از راه دور انجام می‌شود؛ بر این اساس تعداد مراجعه‌ها و مدت هر مراجعه تعیین می‌شود. بیشتر درمان‌های ایمپلنت در ۲ مراجعه تکمیل می‌شود: در مراجعه اول معاینه، برنامه‌ریزی و کاشت ایمپلنت (در موارد مناسب دندان موقت)، و در مراجعه دوم، ۲ تا ۴ ماه بعد، پروتز دائمی. بین مراجعه‌ها پیگیری از طریق پیام ادامه می‌یابد.

آیا ایمپلنت ضمانت دارد؟

در اقدامات پزشکی نمی‌توان تضمین نتیجه داد؛ بهبودی هر بیمار متفاوت است. ضمانت سازنده برندهای ایمپلنت مورد استفاده برای خود محصول معتبر است. رویکرد کلینیک این است که در مشکلات دوره اولیه در کنار بیمار باشد و با کنترل‌های منظم موفقیت بلندمدت را حفظ کند.

11

کلینیک، موقعیت و پزشک

دکتر روزبه فاضلی کیست؟

متخصص پریودنتیکس در ازمیر است و جراحی ایمپلنت دندان نیز انجام می‌دهد. او در سال 2015 از دانشکده دندانپزشکی دانشگاه اژه فارغ‌التحصیل شده و تخصص پریودنتولوژی را در سال 2019 در همان دانشکده به پایان رسانده است. تمرکز بالینی او ایمپلنتولوژی کم‌تهاجمی در تحلیل استخوان، ایمپلنت‌های کوتاه و سینوس لیفت بسته است. او از بنیان‌گذاران و شریک مؤسس نیفا دنت (Nifa Dent) است و در ازمیر دنت (İzmirdent) نیز بیمار می‌پذیرد. عضو EAO، EFP، ITI و OSSEDER است.

در کدام کلینیک‌ها بیمار می‌پذیرد؟

در دو کلینیک: پلی‌کلینیک دهان و دندان نیفا دنت (Nifa Dent) (Kazımdirik Mah. 372/32 Sk. No: 3, Bornova, İzmir) و پلی‌کلینیک دهان و دندان ازمیر دنت (İzmirdent) (Yunus Emre Mah., Şehit Pilot Volkan Koçyiğit Bulvarı No: 38, Karabağlar, İzmir). نیفا دنت اینترنشنال (Nifa Dent International) واحد ارائه خدمات به بیماران خارجی نیفا دنت است؛ همان کلینیک است.

به چه زبان‌هایی ویزیت می‌کند؟

ترکی استانبولی، انگلیسی، فارسی و ترکی آذربایجانی. برای بیماران فرانسوی‌زبان، در کلینیک هماهنگ‌کننده‌ای فرانسوی‌زبان حضور دارد.

روند درمان برای بیماران خارج از کشور چگونه است؟

ابتدا با رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن موجود، ارزیابی اولیه از راه دور انجام می‌شود؛ سپس تعداد و مدت مراجعه‌ها برنامه‌ریزی می‌شود. نیفا دنت دارای مجوز گردشگری سلامت (گواهی مجوز بین‌المللی گردشگری سلامت) وزارت بهداشت جمهوری ترکیه است؛ هماهنگ‌کنندگان کلینیک در زمینه اقامت و حمل‌ونقل کمک می‌کنند. بیشتر درمان‌های ایمپلنت در ۲ مراجعه تکمیل می‌شود.

از چه برندهای ایمپلنتی استفاده می‌کند؟

طرح درمان به یک برند وابسته نیست؛ بسته به نیاز هر مورد، از میان سیستم‌های بین‌المللی انتخاب انجام می‌شود. سیستم‌هایی که گزینه ایمپلنت کوتاه و باریک دارند ترجیح داده می‌شوند. دکتر فاضلی مربی بالینی سیستم ایمپلنت i-LiNQ در ترکیه است.

چگونه نوبت بگیریم؟

از طریق واتس‌اپ به شماره +90 530 909 70 66 یا از طریق خط ثابت نیفا دنت (0232) 202 00 55 می‌توانید نوبت بگیرید. برای ارزیابی اولیه، رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن موجود را می‌توانید به همین شماره بفرستید.

اطلاعات این صفحه جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه نیست. اینکه کدام درمان مناسب است، فقط پس از معاینه بالینی و تصویربرداری مشخص می‌شود. برای هیچ درمانی تضمین نتیجه داده نمی‌شود.

آخرین به‌روزرسانی محتوای این صفحه: