İmplant neden sökülmek zorunda kalınır?
Bir implantın çıkarılması gerekiyorsa, bunun arkasında genellikle şu nedenlerden biri vardır:
- Peri-implantitis: İmplant çevresindeki dokuların iltihaplanması ve destek kemiğin ilerleyici kaybıdır. 2017 Dünya Çalıştayı raporuna göre periodontitis öyküsü, yetersiz plak kontrolü ve implant sonrası düzenli bakım kontrollerine gelinmemesi, peri-implantitis riskini artırdığı güçlü kanıtla gösterilmiş faktörlerdir; hastalık erken başlayabilir ve doğrusal olmayan, hızlanan bir seyir izleyebilir (Schwarz 2018). Erken dönemde tedavi edilebilir; ama kemik kaybı ilerlemiş ve implant sallanmaya başlamışsa implantın çıkarılması gerekebilir. Ayrıntılar için peri-implantitis sayfasına bakabilirsiniz.
- Kemikle kaynaşmama (erken kayıp): İmplant ilk aylarda kemikle bütünleşmezse sallanır ve çıkarılır.
- Kırık: İmplantın kendisinin ya da bağlantı parçalarının kırılması; özellikle yüksek çiğneme kuvveti veya diş sıkma olan durumlarda görülebilir.
- Uygun olmayan konum: Üzerine protez yapılamayacak ya da temizlenemeyecek açıda veya derinlikte konmuş implantlar.
Çıkarma işlemi, çevredeki kemiği mümkün olduğunca koruyacak aletlerle yapılır. Söküm sırasında ne kadar kemik korunabildiği, sonraki planlamanın sınırlarını da belirler.
Söküm sonrası bölge ne kadar sürede iyileşir?
İmplant çıkarıldıktan sonra çoğu zaman hemen yeni bir implant konmaz; önce yuvanın iyileşmesi, iltihabın tamamen geçmesi ve kemiğin yeniden şekillenmesi beklenir. Bu süre kemik kaybının miktarına, iltihabın şiddetine ve bölgeye göre değişir; pratikte birkaç ay ölçeğindedir ve kontrol röntgenleriyle izlenir. Tek diş implantlarını inceleyen bir kohort çalışmasında yeniden implantasyon, ilk implantın çıkarılmasından ortalama 5,8 ± 5,2 ay sonra yapılmıştır (Grossmann 2007).
Bu bekleme süresi aynı zamanda nedeni ele almak için bir fırsattır. Peri-implantitis söz konusuysa ağızdaki diğer dişlerin ve implantların dişeti sağlığı düzenlenir; sigara, diş sıkma ve ağız hijyeni gibi değiştirilebilir risk faktörleri konuşulur ve gerekirse gece plağı planlanır.
İyileşme sonrasında çekilen 3 boyutlu tomografi, kalan kemiğin yüksekliğini ve genişliğini, sinüs tabanı ya da alt çene siniri gibi yapılara olan mesafeyi milimetrik olarak gösterir. Kısa implantın mı yoksa greftin mi gerektiği sorusunun cevabı büyük ölçüde bu görüntüye dayanır.
Daha önce implant kaybedilen bölgeye yeniden implant tutar mı?
Bu soru doğrudan araştırılmıştır ve tablonun dürüstçe anlatılması gerekir:
- Tek diş implantlarını inceleyen bir kohortta, aynı bölgeye konan 31 yeniden implantın 9'u kaybedilmiş ve sağkalım %71 bulunmuştur; kayıpların tamamı yeniden implantasyondan sonraki ilk yıl içinde gerçekleşmiştir (Grossmann 2007).
- Başka bir çalışmada 56 hastada 79 yeniden implant ortalama yaklaşık 30 ay izlenmiş ve sağkalım %83,5 olarak bildirilmiştir. Sonuç, sigara, implant uzunluğu ve konum gibi faktörlerin çoğuyla ilişkili bulunmamış; yazarlar bölgenin kendisine ait olumsuz bir etkinin rol oynayabileceğini düşünmüştür (Machtei 2008).
- Yedi çalışmayı birleştiren bir sistematik derlemede ikinci denemede sağkalım %88,84 (ortalama yaklaşık 42 ay takip), üçüncü denemede %74,19 olarak hesaplanmıştır. Yazarlar, yeniden implantasyonu makul ölçüde uygulanabilir bir seçenek olarak değerlendirmiş; ancak değiştirilebilir risk faktörlerinin önceden kontrol altına alınması gerektiğini vurgulamıştır (Zhou 2016).
Yani yeniden implant mümkündür, ama ilk denemeye göre daha dikkatli planlama gerektirir. Bu verilerin çoğu geriye dönük çalışmalardan gelir ve kullanılan implant tipleri bugünkülerden farklı olabilir. Yine de hepsi aynı mesajı verir: "İlk implant neden kaybedildi?" sorusu yanıtlanmadan yeni implant konmamalıdır.
Kısa implant burada neden işe yarar?
İmplant çıkarıldığında, özellikle peri-implantitis sonrasında, bölgede çoğu zaman dikey yönde kemik kaybı kalır. Standart uzunlukta yeni bir implant için bu kayıp genellikle daha büyük cerrahilerle telafi edilir: kemik grefti ile dikey ya da yatay kemik yükseltme (blok greft, membranlı rejenerasyon) veya üst çenenin arka bölgesinde açık sinüs lifting. Bunlar iyi belgelenmiş yöntemlerdir; ancak ek iyileşme süresi, daha fazla şişlik ve kendilerine ait komplikasyon riskleri anlamına gelir.
Minimal invaziv yaklaşımın sorusu şudur: Geriye kalan kemik kısa bir implantı güvenle taşıyabilir mi? Taşıyabiliyorsa, büyük bir kemik yükseltme işlemi yapmadan aynı hedefe ulaşmak mümkün olabilir.
Kısa implant literatürü burada yol gösterir. ITI konsensüs raporu, 6 mm ve altı implantların 1–5 yıllık takipte sağkalımını %86,7–100 aralığında bildirmiş; kısa implantların augmentasyonun olası yan etkilerinden kaçınmak için geçerli bir seçenek olduğunu, ancak sonuçlarının daha değişken olduğunu belirtmiştir (Jung 2018). Arka üst çenede 6 mm'lik kısa implantı sinüs greftli uzun implantla karşılaştıran çok merkezli randomize çalışmada, beş yıllık sonuçlarda iki grup arasında sağkalım, kemik seviyesi ve komplikasyonlar açısından anlamlı fark bulunmamıştır (Thoma 2018).
Bu çalışmalar daha önce implant kaybedilmiş bölgelerde yapılmamıştır; dolayısıyla sonuçları doğrudan bu duruma taşınamaz. Gösterdikleri, kemik yüksekliği sınırlı olduğunda kısa implantın büyük greftlerin yerine düşünülebilecek bir seçenek olduğudur. Kısa implantlar hakkında genel bilgi için kısa implantlar sayfasına bakabilirsiniz.
Kısa implant ne zaman uygun değildir?
Kısa implant, implantı sökülen her bölge için doğru seçenek değildir. Şu durumlarda kemik grefti veya açık sinüs lifting hâlâ daha doğru yol olabilir:
- Kalan kemik yüksekliği kısa bir implantı bile güvenle taşıyamayacak kadar azsa,
- Kemik çok inceyse ya da kemik duvarlarından biri büyük ölçüde kaybolmuşsa,
- Ön dişler gibi estetik beklentinin yüksek olduğu bir bölgede dişeti ve kemik seviyesinin yeniden oluşturulması gerekiyorsa,
- Kısa implantın üzerine çok uzun bir kron gelecekse ve protez tasarımı bu kaldıraç etkisini dengeleyemiyorsa,
- İlk implantın kaybına yol açan neden (tedavi edilmemiş periodontitis, sigara, yetersiz ağız hijyeni, kontrol altına alınmamış diş sıkma) hâlâ devam ediyorsa.
Son madde özellikle önemlidir: Neden ortadan kaldırılmadan konan yeni bir implant, uzunluğu ne olursa olsun benzer bir riskle karşı karşıyadır. Üst çenede kemiğin çok ileri derecede eridiği durumlar için ayrıca zigomatik implant alternatifleri sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İmplant söküldükten ne kadar sonra yeniden implant yapılır?
Genellikle bölgenin iyileşmesi ve iltihabın tamamen geçmesi için birkaç ay beklenir; bir çalışmada bu süre ortalama 5,8 ay olarak bildirilmiştir (Grossmann 2007). Zamanlama, kemik kaybının miktarına göre muayene ve röntgen kontrolü sonrası belirlenir.
Aynı yere konan ikinci implant tutar mı?
Bir sistematik derlemede ikinci denemede sağkalım ortalama %88,84 olarak bildirilmiştir; bu oran ilk kez implant konan bölgelere göre biraz daha düşüktür (Zhou 2016). Başarı olasılığını artırmak için önce ilk kaybın nedeni anlaşılır ve risk faktörleri kontrol altına alınır.
Peri-implantitis nedeniyle sökülen bölgeye kısa implant konabilir mi?
Uygun vakalarda evet. İyileşme sonrası kalan kemik yüksekliği yeterliyse kısa implant, dikey kemik greftine ya da açık sinüs liftinge gerek bırakmayabilir. Bunun mümkün olup olmadığı 3 boyutlu tomografiyle belirlenir.
Sökülen implantın yerine aynı seansta yenisi konabilir mi?
Seçilmiş bazı durumlarda, enfeksiyon yoksa ve yeterli kemik kalmışsa düşünülebilir. Peri-implantitis nedeniyle sökülen implantlarda ise genellikle önce bölgenin iyileşmesi beklenir; karar, iltihabın durumu ve kalan kemik miktarına göre verilir.
Yeniden implant için kemik grefti şart mı?
Her zaman değil. Kemik kaybı sınırlıysa kısa ya da dar çaplı implantlarla greftsiz bir plan mümkün olabilir; kemik kaybı ileriyse greft gerekebilir. Doğru seçenek muayene ve 3 boyutlu görüntüleme sonrası belirlenir.
İmplantı sökülmüş bir bölgede doğru plan; kaybın nedeni, kalan kemik ve protez ihtiyacı birlikte değerlendirilerek, klinik muayene ve 3 boyutlu görüntüleme sonrasında belirlenir. Ön değerlendirme elinizdeki bir panoramik röntgen ya da CBCT ile başlayabilir. Diğer sorular için sık sorulan sorular sayfasına, yaklaşımın genel çerçevesi için minimal invaziv implantoloji yazısına göz atabilirsiniz.