Manyetik çekiçle kapalı sinüs lifting: daha konforlu teknik

Kapalı sinüs lifting nedir, osteotom ne işe yarar?

Üst çenenin arka bölgesinde, azı dişlerinin hemen üzerinde maksiller sinüs bulunur. Dişler kaybedildikten sonra bu bölgedeki kemik yüksekliği azalabilir ve standart uzunlukta bir implant sığmayabilir. Açık (lateral) sinüs liftingte sinüsün yan duvarına bir pencere açılır; kapalı teknikte ise sinüs tabanı, implantın konacağı yuvanın içinden birkaç milimetre yükseltilir ve yan pencere açılmaz.

Bu iş için kullanılan klasik yöntem, 1994'te Summers'ın tanımladığı osteotom tekniğidir: Giderek genişleyen konik aletler (osteotomlar) yuvaya yerleştirilir ve küçük bir çekiçle hafifçe vurularak sinüs tabanı yukarı itilir. Bu yaklaşım, lateral pencere tekniğine göre daha konservatif ve daha az invaziv kabul edilir; işlemi yaşayan hastaların ondan dokuzundan fazlasının gerekirse aynı işlemi yeniden yaptırmaya istekli olduğu bildirilmiştir (Pjetursson ve Lang 2014). Tekniğin ayrıntıları için kapalı sinüs lifting sayfasına bakabilirsiniz.

El çekicinin dezavantajı nedir?

Osteotom tekniğinde hastaların en çok söz ettiği konu çekiç darbeleridir. Lokal anestezi altında ağrı hissedilmese de kafada yankılanan vuruşlar bazı kişiler için oldukça rahatsız edicidir ve işlem sırasında kaygıyı artırabilir.

Daha nadir ama bilinen bir komplikasyon, darbelerle ilişkilendirilen benign paroksismal pozisyonel vertigodur (BPPV, baş hareketleriyle ortaya çıkan kısa süreli baş dönmesi). Kapalı sinüs lifting sonrası bildirilen komplikasyonlar arasında sinüs zarı perforasyonu (hastaların %3,8'i), ameliyat sonrası enfeksiyon (%0,8), burun kanaması, hematom ve bu tür baş dönmesi yer alır (Pjetursson ve Lang 2014).

Ayrıca el çekicinde darbenin gücü ve yönü tamamen cerrahın eline bağlıdır; iki vuruş birbirinin tıpatıp aynısı değildir.

Manyetik çekiç nedir, nasıl çalışır?

Manyetik çekiç (literatürde "magnetic mallet" ya da "electric mallet" olarak da geçer), osteotomun takıldığı el aletine elektromanyetik bir mekanizmayla çok kısa süreli ve şiddeti ayarlanabilen darbeler ileten bir cihazdır. Cerrah aleti konumlandırır ve darbeyi tetikler; darbenin kuvveti ve süresi cihaz tarafından standartlaştırılır.

Amaç; kemiği yoğunlaştırma ve sinüs tabanını yükseltme işini cerrah için daha kontrollü, hasta için daha az sarsıcı hâle getirmektir. Cihaz kapalı sinüs liftingin yanı sıra yumuşak üst çene kemiğinde kemik yoğunlaştırma ve dar kemiğin genişletilmesi gibi işlemlerde de kullanılmaktadır.

Tez çalışması ne buldu?

Uzm. Dt. Rouzbeh Fazeli'nin Ege Üniversitesi Periodontoloji Anabilim Dalı'nda Doç. Dr. Nejat Nizam danışmanlığında hazırladığı uzmanlık tezi, bu soruyu randomize kontrollü bir klinik çalışmayla inceledi. Çalışmada, kısa implantlarla birlikte uygulanan osteotom sinüs tabanı yükseltmesinde manyetik çekiç ile el çekici karşılaştırıldı. Değerlendirilen ölçütler şunlardı:

• cerrahi sırasında hissedilen rahatsızlık,
• ilk haftadaki ameliyat sonrası ağrı,
• komşu dişlerin canlılığı,
• cerrahi süre ve vuruş sayısı,
• sinüs tabanının yükseltilme miktarı.

Ana bulgu, manyetik çekiç grubunda cerrahi rahatsızlığın anlamlı olarak daha düşük olmasıydı. Sonuçlar 2019'da Lizbon'daki EAO (European Association for Osseointegration) kongresinde poster olarak sunuldu ve özeti Clinical Oral Implants Research dergisinin kongre ekinde yayımlandı. Özette, manyetik çekiçle yapılan işlemin daha az rahatsızlık ve ağrıya yol açtığı, her iki tekniğin de güvenli olduğu ve manyetik çekicin el çekicinin yerini alma potansiyeli taşıdığı sonucuna varılmıştır (Fazeli 2019).

Çalışmanın kısa implantlarla birlikte yapılmış olması da anlamlıdır: Kısa implant ile birkaç milimetrelik kapalı sinüs yükseltmesinin birleştirilmesi, açık sinüs liftinge gerek bırakmadan ilerlemeyi amaçlayan minimal invaziv yaklaşımın tipik bir örneğidir. Bununla birlikte bu çalışma tek merkezli bir uzmanlık tezidir; bulgularının başka merkezlerde ve daha büyük hasta gruplarında doğrulanması gerekir.

Diğer çalışmalar ne bildiriyor?

Manyetik çekiç üzerine yayınlar artıyor; ancak kanıt düzeyi hâlâ sınırlıdır:

• Üst çenede kemik yoğunlaştırma için el çekici ile manyetik çekici karşılaştıran randomize bir çalışmada 50 hasta ve 138 implant incelenmiş; 24 ayda sağkalım manyetik çekiç grubunda %97,10, el çekici grubunda %92,75 bulunmuş ve fark istatistiksel olarak anlamlı olmamıştır. Baş dönmesi (BPPV) yalnızca el çekici grubunda, iki hastada bildirilmiştir (Crespi 2014).
• Çekim boşluğuna hemen implant ve eş zamanlı osteotom sinüs liftingin manyetik çekiçle yapıldığı 32 hastalık prospektif bir çalışmada iki yıllık kümülatif sağkalım %98,57 olarak bildirilmiş; sinüs zarı perforasyonu, baş dönmesi ya da bulantı görülmemiştir (Crespi 2013).
• 14 çalışmayı inceleyen bir sistematik derleme, implant sağkalımını manyetik çekiç gruplarında %98,9, kontrol gruplarında %95,42 olarak özetlemiş; ameliyat sonrası baş dönmesi yaşayan yedi hastanın tamamının kontrol gruplarında olduğunu bildirmiştir. Yazarlar ise sonuçların etkinliği kanıtlamak için yeterli olmadığını ve geniş örneklemli randomize çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu vurgulamıştır (Bennardo 2022).

Bu verilerin önemli bir kısmının aynı araştırma grubundan gelmesi, yorumlarken dikkatli olmayı gerektirir.

İşlem günü ve sonrasında neler beklenir?

Manyetik çekiçle yapılan kapalı sinüs lifting, hasta açısından klasik osteotom tekniğinden çok farklı bir süreç değildir. İşlem lokal anestezi altında, çoğu zaman implantın yerleştirildiği seansla birlikte yapılır. Darbeler sırasında hafif bir titreşim ve ses hissedilir; tez çalışmasında ölçülen "cerrahi rahatsızlık" tam da bu deneyimle ilgilidir.

Ameliyat sonrası bakım, standart implant cerrahisine benzer: Hastalara genellikle antiseptik gargara önerilir, gerekirse antibiyotik verilir (Pjetursson ve Lang 2014). İlk günlerde burun sümkürmekten, ağır kaldırmaktan ve uçak yolculuğu gibi basınç değişikliklerinden kaçınılması istenebilir. İyileşme ve protez zamanlaması kemik kalitesine göre kontrollerde belirlenir.

Kimler için uygundur, sınırları nelerdir?

Manyetik çekiç bir araçtır; endikasyonu belirleyen, kapalı sinüs liftingin kendisidir. Kapalı teknik, kalan kemik yüksekliği yaklaşık 5 mm ve üzerinde olduğunda ve sinüs tabanı görece düz olduğunda en öngörülebilir sonuçları verir (Pjetursson ve Lang 2014). 19 çalışmayı birleştiren bir sistematik derlemede, bu yöntemle konan implantların üç yıllık sağkalımı %92,8 olarak tahmin edilmiş ve greftsiz bölgelerdeki implantlarla karşılaştırılabilir bulunmuştur (Tan 2008).

Pratikte manyetik çekiç şu durumlarda düşünülebilir:

• kemik yüksekliğinin kapalı sinüs lifting için uygun olduğu, özellikle kısa bir implantla birlikte birkaç milimetrelik ek yükseklik gereken vakalar,
• yumuşak (düşük yoğunluklu) üst çene kemiğinde kemiği oymak yerine yoğunlaştırmanın istendiği durumlar,
• çekiç darbelerinden belirgin kaygı duyan hastalar.

Sınırları da açıktır:

• Kemik yüksekliği çok azsa açık sinüs lifting gerekebilir; manyetik çekiç bu durumu değiştirmez.
• Sinüs tabanı çok eğimli ya da bölmeliyse veya tedavi edilmemiş bir sinüs hastalığı varsa kapalı teknik uygun olmayabilir.
• Manyetik çekiç sinüs zarı yırtılması ya da baş dönmesi riskini tamamen ortadan kaldırmaz; dikkatli teknik ve doğru vaka seçimi yine belirleyicidir.
• Cihazın implantın uzun dönem sağkalımını artırdığını gösteren bir kanıt yoktur; bildirilen avantajlar işlem sırasındaki konfor ve kontrolle ilgilidir.

Sık sorulan sorular

Manyetik çekiçle sinüs lifting acıtır mı?

İşlem lokal anestezi altında yapılır. Tez çalışmasında manyetik çekiç grubunda cerrahi sırasındaki rahatsızlık el çekicine göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (Fazeli 2019). Ameliyat sonrası hassasiyet kişiden kişiye değişir ve genellikle birkaç gün içinde azalır.

Manyetik çekiç baş dönmesini önler mi?

Çalışmalarda darbelerle ilişkilendirilen baş dönmesi (BPPV) çoğunlukla el çekici gruplarında bildirilmiştir (Crespi 2014; Bennardo 2022). Ancak kanıt sınırlıdır ve riskin tamamen ortadan kalktığı söylenemez.

Manyetik çekiç açık sinüs liftingin yerini tutar mı?

Hayır. Manyetik çekiç kapalı tekniğin bir aracıdır; kemik yüksekliği çok azsa açık sinüs lifting hâlâ gerekli olabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu 3 boyutlu tomografiyle belirlenir.

Manyetik çekiçle konan implantlar daha uzun mu dayanır?

Bunu gösteren bir kanıt yoktur. Karşılaştırmalı çalışmalarda sağkalım oranları el çekiciyle benzer bulunmuştur; bildirilen avantaj, işlem sırasındaki hasta konforu ve darbenin kontrolüyle ilgilidir.

Kapalı sinüs lifting ile kısa implant birlikte yapılabilir mi?

Uygun vakalarda evet. Kısa bir implant, kapalı teknikle elde edilen birkaç milimetrelik ek yükseklikle birleştirilebilir; böylece yan pencere açılmadan ilerlemek mümkün olabilir. Kısa implantlar hakkında bilgi için kısa implantlar sayfasına bakabilirsiniz.

Kapalı sinüs lifting, kısa implant ya da açık sinüs lifting arasında doğru seçenek; kalan kemik yüksekliği, sinüsün anatomisi ve protez ihtiyacı değerlendirilerek, klinik muayene ve 3 boyutlu görüntüleme sonrasında belirlenir. Ön değerlendirme elinizdeki bir panoramik röntgen ya da CBCT ile başlayabilir. Diğer sorular için sık sorulan sorular sayfasına, uygulamanın yapıldığı merkez için İzmir'de implant sayfasına göz atabilirsiniz.