Kısa implant mı, sinüs lifting mi? Daha az cerrahi için kanıtlar

Arka üst çenede kemik neden azalır?

Üst azı dişlerinin hemen üzerinde, içi hava dolu bir boşluk olan maksiller sinüs bulunur. Dişler kaybedildikten sonra iki şey birlikte olur: çene kemiği çiğneme yükünü kaybettiği için yüksekliğini yitirir, sinüs tabanı ise zamanla aşağıya doğru genişleyebilir. Sonuçta ağız tarafındaki kemik ile sinüs tabanı arasındaki mesafe birkaç milimetreye inebilir.

Standart uzunlukta bir implant (genellikle 10 mm ve üzeri) bu mesafeye sığmıyorsa iki temel yol vardır: ya sinüs tabanı yükseltilerek implanta yer açılır ya da implant mevcut kemiğe göre seçilir.

Kısa implant mı, sinüs lifting mi: iki farklı yol

Açık (lateral) sinüs lifting, daha büyük cerrahi yoldur. Sinüsün yan duvarında küçük bir pencere açılır, sinüs zarı nazikçe kaldırılır ve altına kemik grefti yerleştirilir. İmplant aynı seansta ya da greftin olgunlaşmasından sonra konur. Kemik yüksekliğinin çok az olduğu vakalarda iyi belgelenmiş ve gerekli olabilen bir yöntemdir.

Kapalı (internal) sinüs lifting, ara bir seçenektir. Sinüs tabanı, implantın yerleştirileceği yuvanın içinden, osteotom adı verilen aletlerle birkaç milimetre yükseltilir; yan pencere açılmaz. Ayrıntılar için kapalı sinüs lifting sayfasına bakabilirsiniz.

Kısa implant ise sinüse hiç dokunmadan, var olan kemiğe sığacak şekilde seçilen implanttır. Literatürde genellikle 8 mm ve altı "kısa", 6 mm ve altı "çok kısa" olarak tanımlanır. Minimal invaziv yaklaşımın temel sorusu burada devreye girer: hedefe daha az cerrahiyle ulaşmak bu vakada mümkün mü?

Karşılaştırmalı çalışmalar ne bildiriyor?

Bu soru, randomize kontrollü çalışmalarla doğrudan araştırılmıştır. Sekiz randomize çalışmayı inceleyen bir sistematik derlemede, 16–18 aylık takipte sinüs greftli bölgelere konan uzun implantların sağkalımı %99,5, kısa implantlarınki %99,0 olarak birleştirildi. Komplikasyonlar çoğunlukla cerrahi sırasında gelişen sinüs zarı yırtılmalarıydı ve greftli uzun implant grubunda yaklaşık üç kat daha sık görüldü; hasta bildirimleri, cerrahi süre ve cerrahiye bağlı şikâyetler genel olarak kısa implantlar lehineydi (Thoma 2015). Yazarlar, tüm çalışmaların uzmanlaşmış klinik ortamlarda yapıldığını da not eder.

Daha uzun takip için en sık atıf yapılan çalışmalardan biri çok merkezli bir randomize çalışmadır. Arka üst çenede 5–7 mm kemik yüksekliği olan 101 hasta, ya 6 mm'lik kısa implant ya da sinüs greftiyle birlikte 11–15 mm'lik implant aldı. Beş yıllık yüklemede hasta düzeyinde sağkalım kısa implant grubunda %98,5 (bir implant kaybı), greftli grupta %100'dü ve fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Ortalama kemik seviyesi değişimi 0,54 mm ve 0,46 mm idi; biyolojik ve teknik komplikasyonlar ile hastaların bildirdiği yaşam kalitesi açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı (Thoma 2018).

Bu bulgular "kısa implant her zaman yeterlidir" demek değildir. Söylenebilecek olan şudur: seçilmiş vakalarda ve beş yıla kadar takipte, iki yolun karşılaştırılabilir sonuçlar verdiği bildirilmiştir; kısa implant yolu ise daha kısa ve daha az kapsamlı bir cerrahi anlamına gelir. Konunun ayrıntıları için kısa implantlar sayfasına bakabilirsiniz.

Kapalı sinüs lifting: arada kalan vakalar için

Kemik yüksekliği kısa bir implant için bile sınırdaysa, ama açık sinüs liftingi gerektirecek kadar az değilse, kapalı teknik gündeme gelebilir. On dokuz çalışmayı birleştiren bir sistematik derleme, bu yöntemle konan implantlar için üç yıllık sağkalımı %92,8 olarak tahmin etmiş ve sonuçları greftsiz bölgelerdeki implantlarla karşılaştırılabilir bulmuştur. Aynı derlemede hasta düzeyinde analizde, üç yıl içinde hastaların yaklaşık %10,5'inde implant kaybı tahmin edilmiştir (Tan 2008). Bu nedenle kapalı teknik de vaka seçimi gerektiren bir yöntemdir.

Pratikte bu iki minimal invaziv seçenek bazen birlikte kullanılır: kısa bir implant, kapalı teknikle elde edilen birkaç milimetrelik ek yükseklikle birleştirilebilir.

Sınırlar: sinüs lifting ne zaman hâlâ doğru seçimdir?

Literatürün diğer yüzü de açıktır. ITI konsensüs raporu, 6 mm ve altı implantların 1–5 yıllık takipte sağkalımını %86,7–100 aralığında, standart implantlarınkini %95–100 aralığında bildirir; kısa implantlar daha yüksek değişkenlik ve daha düşük öngörülebilirlik gösterir. Raporun sonucu, kısa implantların augmentasyonun olası yan etkilerinden kaçınmak için geçerli bir seçenek olduğu, ancak bu değişkenliğin göz önünde tutulması gerektiğidir (Jung 2018).

Öte yandan açık sinüs lifting, 48 çalışma ve 12.000'den fazla implantı kapsayan bir sistematik derlemede yazarlar tarafından öngörülebilir bir yöntem olarak değerlendirilmiştir (Pjetursson 2008). Yani sinüs lifting "eski" ya da "gereksiz" bir yöntem değildir; bazı durumlarda daha doğru seçenektir:

• Kemik yüksekliği kısa bir implantın bile güvenle tutunamayacağı kadar azsa,
• Kemik yalnızca kısa değil aynı zamanda çok inceyse,
• Kemik kalitesi çok yumuşaksa,
• Karşı çenedeki dişler ve diş sıkma alışkanlığı nedeniyle yüksek çiğneme kuvvetleri bekleniyorsa,
• Kısa implantın üzerine çok uzun bir kron gelecekse ve protez tasarımı bu kaldıraç etkisini dengeleyemiyorsa.

Ayrıca karşılaştırmalı çalışmaların çoğu beş yıl ve altı takip içerir; daha uzun dönem veriler hâlâ birikmektedir.

Sık sorulan sorular

Sinüs lifting gerekmeden implant yapılabilir mi?

Uygun vakalarda evet. Kemik yüksekliği belirli bir sınırın üzerindeyse kısa implant ya da kapalı sinüs lifting, açık sinüs liftinge gerek bırakmayabilir. Bunun mümkün olup olmadığı muayene ve 3 boyutlu tomografi sonrası belirlenir.

Kısa implant, uzun implanttan daha mı çabuk kaybedilir?

Seçilmiş vakalarda beş yıla kadar olan randomize çalışmalarda sağkalım açısından anlamlı fark bildirilmemiştir (Thoma 2018). Bununla birlikte kısa implantların sonuçları daha değişkendir (Jung 2018); bu yüzden vaka seçimi, protez tasarımı ve düzenli kontroller önem taşır.

Kısa implantla tedavi süresi kısalır mı?

Greftin olgunlaşmasını beklemek gerekmediği için toplam süre çoğu zaman daha kısa olabilir; çalışmalarda cerrahi süre de kısa implant lehine bildirilmiştir (Thoma 2015). Protez aşamasının zamanlaması ise kemik kalitesine ve implantın ilk stabilitesine göre muayene sonrası belirlenir.

Kısa implant mı, kapalı sinüs lifting mi, yoksa açık sinüs lifting mi sorusunun tek bir doğru cevabı yoktur; doğru seçenek klinik muayene ve 3 boyutlu görüntüleme sonrasında belirlenir. Ön değerlendirme, elinizdeki bir panoramik röntgen ya da CBCT ile başlayabilir; muayene sürecini İzmir'de implant sayfasında bulabilirsiniz. Görüşmeler Türkçe ve Farsça yapılabilir.